تعيين شيوع  بيماريهاي اسكلتي و عضلاني در كاركنان پتروشيمي اراك

در سال 1383

   همزمان با شروع پديده صنعتي شدن در دنياي امروز، روش زندگي انسانها تغييرات اساسي پيدا كرد. زندگي انسان ماشيني شد و شهر نشيني بعنوان يك پديده كه مشكلات متفاوتي را در سلامت جامعه ايجاد كرد معرفي گرديد. در اين دوران محيطهاي كاري جديدي با پيدايش صنايع مختلف بوجود آمدند ،‌ كه سلامت انسانها را به نوعي در خطر انداختند.

   همزمان با رشد پديده صنعتي شدن‏ ، الگوي بيماريهايي كه سلامت انسانها را تحديد مي‌كرد، تغيير يافت.  بطوريكه از اواسط قرن بيستم ، شاهد كاهش بيماريهاي عفوني و افزايش بيماريها و وقايع مرتبط با يك زندگي مثل حوادث و بيماريهاي قلبي و عروقي و بيماريهاي اسكلتي عضلاني مي باشيم. پديد‌ة ديگري كه در دنياي صنعتي سلامت انسان را تهديد مي كند و روزبروز با آن بيشتر روبرو مي شويم، مسئله‌اي بنام بيماريهاي شغلي مي باشد ، اگرچه از حدود قرن هيجده ميلادي دكتر رامازيني پدر علم طب كار ، به تاثير شغل به سلامت اشاره كرده است. بيماريهاي شغلي مجموعه اي از بيماريها مي باشند كه يا صرفا‏ً بعلت عوامل موجود در محيط كار ايجاد مي شوند و يا بعلت عوامل كاري تشديد مي شوند.

بيماريهاي ناشي از كار يا در ارتباط با كار، گروه بسيار زيادي از بيماريها را شامل مي شود كه سردسته آنها بيماريهاي اسكلتي عضلاني مي باشند.

بيماريهاي اسكلتي عضلاني ناشي از كار كه به آنها اختلالات ضربه اي - تجمعي نيز اطلاق مي شوند از قوي ترين بيماريهاي شناخته شده ناشي از كار مي باشند كه توسط برنارديني رامازيني در 1713 ميلادي به آنها اشاره شده است.

بيماريهاي اسكلتي عضلاني مهمترين عامل روزهاي از دست رفته كاري و عدم كارايي و هزينه هاي پزشكي در محيط كار مي باشند . بطوريكه در سال 1999 در آمريكا 13 بيليون دلار هزينه هاي ناشي از پرداخت غرامت كمردرد و بيماري اسكلتي اندام فوقاني مي باشد.

بنابه گزارش BLS در سال 1995 در آمريكا 65% از كل بيماريهاي محيط كار ، مربوط به اختلالات اسكلتي – عضلاني مي باشند و در مجموع اين بيماريها بالاترين شيوع را در محيط‌هاي كاري به خود اختصاص مي دهند.

افزايش شيوع بيماريهاي اسكلتي – عضلاني در محيط هاي كاري ، ارتباط مستقيم با علل ارگونوميك محيط كار دارند، بطوريكه عواملي همچون حركات تكرار شونده، وضعيت هاي نامطلوب بدني با حمل و نقل بار يا ارتعاش او ساير عوامل ارگونوميك باعث افزايش شيوع اين بيماريها مي شوند.

   عوامل زمينه اي همچون سن ، وزن، استرس ها، مصرف سيگار و يا وجود بيماريهاي زمينه اي اسكلتي – عضلاني شيوع اين بيمارها را تغيير مي دهد.

بررسي هاي ارگونوميك محيط كار و برنامه هاي ارگونوميك كمك موثري مي كند تا بتوان اين بيماريها و علل آنها را در محيط كار شناسايي نمود تا آنها را تحت كنترل قرار داد. يكي از اساسي ترين مراحل در يك برنامه ارگونوميك كار شناخت واحدها و شغل هايي مي باشد كه بيماريهاي اسكلتي- عضلاني در آن از شيوع بالاتري برخوردار مي باشند، يكي از روشهاي ارزيابي بيماريهاي اسكلتي – عضلاني در محيط هاي كاري استفاده از پرسشنامه استاندارد نورديك مي باشد . به كمك اين پرسشنامه مي توان شيوع بيمارهاي اسكلتي عضلاني را و تا حدي شدت آنها را در يك صنعت شناسايي نمود. در برنامه ارگونوميك محيط كار در پتروشيمي اراك با استفاده از پرسشنامه نورديك مي توان به شيوع اين بيماريها در مجتمع پتروشيمي اراك دست يافت و از طرفي مشاغل و واحدهاي پر خطر را شناسايي كرد. همچنين همزمان با تكميل پرسشنامه نورديك به كمك پرسشنامه استاندارد J.C.Q (پرسشنامه محتوي شغل) مي توان نيازهاي فيزيكي و رواني كار را از نظر كارگر سوال كرد و تاثير عوامل رواني و ذهني را در شيوع بيماريهاي اسكلتي عضلاني در پتروشيمي اراك شناسايي نمود.

اهداف :

هدف كلي : تعيين شيوع بيماريهاي اسكلتي – عضلاني در پتروشيمي اراك در سال 1383

اهداف اختصاصي:

1-  تعيين شيوع بيماريهاي اسكلتي – عضلاني در پتروشيمي اراك برحسب واحد

2-  تعيين شيوع بيماريهاي اسكلتي – عضلاني در پتروشيمي اراك برحسب شغل

3-   تعيين شيوع بيماريهاي اسكلتي – عضلاني در پتروشيمي اراك برحسب سابقه كار

4-   تعيين شيوع بيماريهاي اسكلتي – عضلاني در پتروشيمي اراك برحسب تحصيلات

5-  تعيين شيوع بيماريهاي اسكلتي – عضلاني در پتروشيمي اراك برحسب مصرف سيگار

6-   تعيين شيوع بيماريهاي اسكلتي – عضلاني در پتروشيمي اراك برحسب سن

7- تعيين شيوع بيماريهاي اسكلتي – عضلاني در پتروشيمي اراك برحسب شاخص BMI

8- تعيين شيوع بيماريهاي اسكلتي – عضلاني در پتروشيمي اراك برحسب نيازهاي فيزيكي كار

9- تعيين شيوع بيماريهاي اسكلتي – عضلاني در پتروشيمي اراك برحسب نيازهاي رواني كار

10-    تعيين شيوع بيماريهاي اسكلتي – عضلاني در پتروشيمي اراك برحسب شيفت كاري

11-    تعيين شيوع بيماريهاي اسكلتي – عضلاني در پتروشيمي اراك برحسب محل زندگي

اهداف تحليلي:

1- تعيين همبستگي اندامهاي آسيب ديده ناشي از بيماريهاي اسكلتي – عضلاني با شغل

2- تعيين همبستگي اندامهاي آسيب ديده ناشي از بيماريهاي اسكلتي – عضلاني با واحد

3-   تعيين همبستگي شيوع بيماريهاي اسكلتي – عضلاني با نيازهاي فيزيكي كار

4-  تعيين همبستگي شيوع بيماريهاي اسكلتي – عضلاني با نيازهاي رواني كار

متدولوژي :

- حجم نمونه : بر اساس فرمول حجم نمونه با α =%5 و شيوع تقريبي 30% و دقت 3% حجم نمونه معادل 850 نفر اندازه گيري مي شود.

- جمعيت مورد مطالعه: شاغلين پتروشيمي اراك كه معادل 2300  نفر مي باشند.

- روش نمونه گيري :  نمونه گيري بصورت تصادفي – منظم و به روش طبقه اي خواهد بود.

طبقه بندي برحسب واحد – شغل كارگر مي باشد.